🥝

Food Friend Döküman Toplantısı

Meeting Date
ProjectFOOD FRIEND
Project TypeAvrupa Birliği
ParticipantsBilge YALÇINEsra OKUYANLatif Bahadır ALTUNZiya KARAKAYA
Editor of The PageLatif Bahadır ALTUN

KULLANIM SENARYOLARI

1 - Kullanıcı kayıt ve yetkilendirme:

Kullanıcılar öncelikli olarak Mobil uygulamayı kendi cep telefonlarına kurmak sureti ile yada web arayüzünden bağlanarak üye olmaları, yazılım kullanım koşullarını kabul etmesi ve kullanım amacına bağlı olarak istenecek bilgileri girmesi gerekecektir. Bu doğrultuda demografik bilgilerin yanı sıra, farklı sayıda sorulardan oluşan bilgi anketlerini doldurması gerekebilecektir. Bu anketlerden elde edilen bilgiler hem sistem tarafından analiz amaçlı olarak kullanılabilecek, hem de kullanıcının yetkilendirdiği diyetisyen, doktor, v.b. kişiler tarafından incelenerek değerlendirilebilecektir. Kullanıcı sisteme kayıtlı bir diyetisyen yada sağlık personeline kendi verilerini takip etmesi için izin verecek ise, sistemde tanımlı kişiler arasından arama yapmak sureti ile bu kişileri “yetkilendirilmiş” kişi listesine dahil edebilecektir. Bireysel olarak ve yalnızca yapay zeka motorları ile donatılmış FoodFriend yazılımı tarafından yönlendirme amaçlı kullanacak ise verilerinin başka kişilerce görülmesi engellenecektir. Kayıtlı kullanıcılar sisteme kendisine ait kullanıcı adı ve şifresi ile giriş yapabileceği gibi, Google, Facebook ve benzeri Single-Sign-On özellikli sistemlerde tanımlı kullanıcı yetkilendirmesi ile de giriş yapabilecektir.

Kullanıcı eğer diyetisyen yada doktor rolünde üye olmak isterse, bu isteğin yetkili kişiler tarafından onaylanması sonrası ancak sistemi kullanabilir olacaktır.

Kullanıcılar arasında ileride kurumsal yetkili kullanıcı rolü eklenmesi de planlanmaktadır. Böylelikle, kurumsal yetkili kullanıcı (örneğin klinik sorumlusu) tarafından doktor yada diyetisyen rolüne sahip kullanıcı yaratabilmesi ve onaylaması mümkün olabilecektir.

Hasta kullanıcıları, sisteme telefon üzerinden mesaj ve/veya mail onayından sonra giriş sağlayabilecektir. → BU KISIM ZİYA HOCANIN DÖKÜMANINDA DEĞİŞTİRİLEREK EKLENDİ.

2 - Kullanıcı Yeme Aktivitesi takibi (Veri toplama)

Projenin temel hedefi kullanıcının yeme-içme aktivitelerinin takibini mümkün olan en kolay olacak şekilde toplamak ve bu bilgilerden bilgi çıkarımı yapılmasını sağlamaktır. Sistem yeme aktivitesine ek olarak bulunduğu konum bilgisini de barındıracaktır. Böylelikle yeme aktivitesinin gerçekleştiği restoran, v.b. bilgi kullanıcıya doğrulatılarak tutulabilecektir. Bu da farklı yemek üreticilerinin farklı içerikte üretmiş olduğu aynı beslenme ürününe ait farklı detaylara ulaşılabilecektir. [Alttaki yeşil alanlar senaryolaştırılarak buraya eklenecek.]

Bir şirkete bağlı olan kullanıcılar için ise bağlı olduğu şirketlerden veya bağlı oldukları şirketlerin anlaşmalı olduğu yemek firmalarından günlük yemek listeleri alınarak sisteme aktarılabilecektir. Şirketlerden alınan menüler kullanıcıların yemek seçiminde de kullanılacaktır. Örneğin A şirketine bağlı B kullanıcısı firmasının o gün için sisteme aktardığı menü içerisinden tükettiği/tüketeceği yemekleri seçip ayrı bir menü oluşturabiliyor olacaktır. Bunun dışında herhangi bir kullanıcı (şirkete bağlı olan ve/veya olmayan) şirket bağımsız günlük yemek menüsü oluşturup sisteme girişini yapabilecektir.

Food-Friend projesini kullanarak yeme aktivitelerinin takibini sağlayacak olan hasta kullanıcıları, yemek menü veya listesinden farklı bir parametre olarak gün sonunda ve/veya günün herhangi bir zaman diliminde o zaman dilimine kadar tükettiği sıvı miktarının girişini de sağlayacaktır. Ayrıca bu kullanıcıların tüketmiş oldukları öğünlerin zaman etiketi bazında değerlendirebilmek amacıyla da girişi sağlanabilecektir. Bu zaman etiketleri : Sabah, Ara-1, Öğle, Ara-2, Ara-3, Akşam, Ara-4.

3 - Kullanıcı enerji tüketim aktivitelerinin takibi

Kullanıcı günlük gıda alımına karşılık olarak enerji tüketim aktiviteleri de gerçekleştiriyor olacaktır. Örneğin günlük yürüme miktarı, uyuma miktarı, v.b. Sistem bu tür verileri toplayacak unsurları barındıracaktır. Cep telefonu aracılığı ile elde edilen bilgiler sisteme gönderilecek bireye ait aktiviteler olarak zaman damgası ile birlikte kaydedilecektir.

Bu takip ile beraber kullanıcıların gün içinde yapmış oldukları aktivitelerin ve bu aktivitelerin metabolizmalarına etkilerinin de sisteme girdisi sağlanmış olacaktır. Akıllı cihazlar (cep telefonları) yardımıyla alınan veriler haricinde kullanıcılar bireysel olarak manuel giriş de sağlayabileceklerdir.

Tabii, bunların dışında aktivite kısıtlaması olup olmadığına dair bilgiyi de kullanıcıdan sağlamamız gerekmektedir. Aktivite kısıtı bulunan kullanıcılar uzmanların aktivite önerisinde bulunmak adına verecekleri değerlendirmeleri etkileyecektir.

[Enerji Tüketim Miktarlarının Hesaplanması senaryosu oluşturup ona bu kısmı açıklayıcı olarak yazalım.] Enerji tüketim miktarları sisteme dahil edilecek ve bu tüketim miktarları kullanılarak kullanıcıların yapmış oldukları aktiviteleri seçmesi sağlanabilecektir. Bu seçim, kullanıcının yapmış olduğu aktivite ile ne kadar enerji tüketiminde bulunduğunu hesaplayıp ilgili kullanıcı için kayıt oluşturabilecektir. [AYRI BAŞLIKTA AÇIKLANACAK]

4 - Kendisi ile ilgili oluşan verilerin görselleştirilmesi

Sistemi besleyen verilerin anlamlandırılabilmesi için bir arayüz gerekmektedir. Görselleştirme için kullanılacak grafikler ile kişinin aktivitesi yeme miktarı gibi sayısal verilerin analitik grafiklerinin oluşturulması ile kişinin yeme alışkanlığı aktivitesi hem kendisi hem de izleyen sağlık personeli tarafından daha rahat takip edilecektir. Bu grafikler yardımı ile hasta olan ya da olmaya yakın kişilerin belirlenecek uzun periyotlarda besin tüketimi görsel olarak takibi yapılabilecektir. Hastaların hedeflerine ulaşabilmeleri konusunda da kendilerine grafiklerle rapor çıktısı verilecektir.

5 - Doktor yada diyetisyenin hastası ile ilgili verileri görüntülemesi ve takibi

Geliştirilecek farklı arayüzler ile kullanıcıların (hastaların) yeme alışkanlıkları doğrultusunda doktor ya da diyetisyen ilgili hastanın özelliklerine (yaş, cinsiyet, kronik hastalığı olup olmadığı) uygun olarak izlem ve takip yapabilecektir. Aynı zamanda uzman kullanıcıları, öğün girişi yapan hastaların yeme-içme takiğlerini gün/hafta/ay periyodunda, öğün bazında yapabilecektir. Bunun yanında uzmanlar, hasta kullanıcılarının enerji aktivitelerini görüntüleyebilecektir. Kişilere sunulacak öneri sistemleri için hasta geçmişini içeren bir veri yığını oluşturulacaktır.

Uzman kullanıcıların, öğün girişi yapan hastaların yeme-içme takiplerini gün/hafta/ay periyodunda, öğün bazında yapabiliyor olması.

Uzman kullanıcıların, hasta kullanıcının sisteme girişini yaptığı, kullandığı ilaçların listesini görüntüleyebiliyor olması.

Uzman kullanıcılarının, hasta kullanıcıların yapmış oldukları aktiviteleri görüntüleyebiliyor olması.

6 - Olay tabanlı alarm üretilmesi

Projede sonucu geliştirilecek web ve mobil uygulamaları kullanan son kullanıcılara, kullanacakları modüller ile bağlantılı olarak bildirim yapılacaktır. Farklı tiplerde sistemde yapılan tanımlamalar belirlenen sıklıkta kullanıcılara alarmlar üretecek ve kullanıcıların uygulamaları etkin & doğru bir şekilde kullanmalarını sağlayacaktır. Sistem rollerin yetkilendirmelerine paralel olarak alarm üreterek kullanıcıları uyaracaktır. Bu uyarı tipleri metin, görsel ve ses ile olabilecektir.

Proje ile beraber uzmanın öneride bulunarak yada hastanın sisteme kendisinin kaydederek hedeflediği karbonhidrat/vitamin/protein/yağ gibi değerleri ile tüketmiş olduğu gıdaların ilgili değerleri arasındaki fark hesaplanarak "Bugün karbonhidrat (ve/veya üstte bahsi geçen diğer etmenler) ihtiyacınızı hedeflediğiniz ölçüde karşılayamadınız" alarmı üretilecektir. Hastanın takibini yapan uzman kullanıcısı da ilgili hasta için besin öğelerini yeterli miktarda almadığı durumda alarm üretmesi konusunda seçim yapabilecektir. Aynı zamanda gün sonunda kullanıcıya besin, sıvı, aktivite gibi ihtiyaçlarının tamamıyla ilgili gün sonu raporu alarmı verilecektir.

7 - Yemek içerikleri bilgilerinin toplanması

Kullanıcılara sistemin yeme alışkanlıklarına uygun olarak öneri sunabilmesi ve yeme aktivitelerinin takibinin yapılabilmesi için kullanıcıların tükettikleri tüm besinlerin kalori, miktar (adet, litre, gram), hangi saatte tükettikleri ve hangi sıklıkta tükettikleri gibi bilgiler sistem tarafından kullanıcıların veri girişi ile toplanacaktır ve öneri sistemi için girdi oluşturacaktır.

Sistem, ullanıcıların seçim yapacakları menüler için üretici firmaların ürettikleri yemekleri de tutacaktır. Bu kayıtlar içerisinde kurumların kendi ürettikleri ürünlerin porsiyon bazlı besin öğelerinin bilgileri de mevcut olacaktır. Dolayısıyla, gıda üreticilerinin bu bilgileri sisteme aktarabileceği ortam sağlanmış olacaktır. Ayrıca üretici firmalar dışında kullanıcılar da bu bilgileri sisteme girebilecektir.

8 - KVKK Kanunu

Sistemde tanımlanacak tüm kullanıcılara kullanıcı girişi tanımlamalarını yaparken kişi mahremiyeti ve verilerinin korunması ile ilgili KVKK kanununda yer alan açık metin sunulacak ve kanunu okuyup kabul ettikten sonra kayıtları tamamlanacaktır.

9 - Raporlama

Diyetisyen ve doktorlar için sistemden belirlenecek kriterlere göre raporlar oluşturulabilecek ve hasta geçmişinde arşivlenebilecektir. Hastaların yaş, cinsiyet, kronik rahatsızlığı olup olmaması gibi kriterlere göre, raporlamalar özelleştirilebilecektir. Hangi besinden ne kadar ve ne zaman tüketilirse obezite riski oluşturur gibi olay bazlı raporlama oluşturulabilecek.

Sistem raporlama sağlayacağı ortam içerisinde; hastanın günlük, haftalık, aylık, yıllık periyotlarda; alınan kalori, besin tüketimi, kilo değişimi tiplerinde; hedeflenen ve gerçekleşen bazda raporlarını hasta için ve uzman için ayrı ayrı üretecektir. Bunların yanında sistem, hastanın sisteme girmiş olduğu besin öğeleri kullanılarak günlük besin öğeleri tüketim raporunu da oluşturacak. Bu rapor içerisinde hedeflenen, toplamda giderilen ve bu ikisi arasındaki fark da gösterilecektir.

Ayrıca;

raporlamalarını da sistem karşılayabiliyor olacak. [SENARYOLAŞTIRARAK]

10 - Hesaplamalar

Sağlık çalışanlarının yardımı ve önerisi doğrultusunda belirlenen uygun aralıklarla hasta kullanıcılarından kilo değişimi bilgisi alınacaktır. Bunların yanı sıra kullanıcı sisteme ilk giriş sağladığında yaş ve boy gibi bilgileri de sisteme girişini sağladığından ve yine bu bilgileri de değşimine bağlı olarak değiştirebildiğinden bazı hesaplamalar yapılabilecektir. Bu hesaplamalar özellikle bazal metabolizamalar, ideal kilo eşikleri, vücut kitle endeksleri, vücut yağ oranlarının hesaplanmasıdır.

Aynı zamanda bu değşiim gösteren bilgiler her değişim sonrası uzmanın analizinde fayda sağlaması ve hastanın kendi gelişimini takip edebilmesi amacıyla raporlandırılacaktır. Uzmanın uyarıda bulunulmasını istediği eşik değerlerini sağlamadığı durumlarda da uzmanın isteği doğrultusunda alarm üretimi yapılacaktır.

Kullanıcılardan kilo, yaş, boy gibi kişisel fiziksel özelliklerinin sisteme girişinin sağlanması ve bu özellikleri baz alarak hesaplanacak olan bazal metabolizmalarının / ideal kilo eşiklerinin / vücut kitle endekslerinin / vücut yağ oranlarının hesaplanması.

Aynı zamanda kullanıcının kilo bilgilerinin sisteme giriş yaptıkları ilk tarih itibariyle her değişimde analizlerinin yapılarak uzman ve hastaya sunulabilmesi. Örnek olarak;

Aynı zamanda bu hesaplamalarla da haftalık/aylık periyotlarda kullanıcıya bildirimler verilebilir. [Kilo değişimlerinin sağlık personellerimizin önerisi doğrultusunda uygun aralıklarla takip edilecektir.]

11 - İlaç Kullanımları

Kullanıcıların kullanmış oldukları ilaçların ve bu ilaçların metabolizmaya etkilerinin (protein yıkıcı özellikte vb.) sisteme girişinin sağlanması.

12 - Öneriler

Uzman kullanıcıları, hastaların sisteme girmiş olduğu verileri sistemin analizlerini de kullanarak öneri oluşturabilecektir. Öneriler iki başlıkta incelenir:

12.1. Yapay Zeka Teknikleri Kullanılarak Hastalara Verilecek Öneriler

Hasta kullanıcılarının girmiş olduğu veriler ve bu verilerin doktorlar tarafından analizleriyle oluşturulan öneriler kullanılarak profil benzetim çalışmaları ve karar destek ağaçlarının da yardımıyla yeni bir hasta verisi girişinde ilgili hastaya sistem, öneride bulunacaktır. Bu öneriler hastanın sistem içerisindeki her aşamasında oluşturulacaktır. Örnek olarak; sisteme ilk kez giriş yapıp kendisi ile ilgili istenen bilgileri kullanan hastaya profil benzetim çalışmalarıyla sistem tarafından öneri sunulacaktır yada aynı hastaya belli bir veri girişi sağladıktan sonra da öneri sunulacaktır. Bu örnekler her alarm döneminde de oluşturulacaktır. Genel itibariyle bahsi geçen bu öneri sistemi, benzer profildeki kullanıcıların benzer hedeflerine ulaşıp ulaşmadıklarını tespit ederek bu tespit sonucunda öneri sunacak şekilde çalışacaktır.

12.2. Yapay Zeka Teknikleri Kullanılarak Doktorlara Karar Desteği Veren Öneriler

Uzman kullanıcıları için sistem tarafından sağlanan öneri oluşturma modülü ise hastalardan toplanan veriler doğrultusunda uzmanın vereceği kararlara yapılan profil benzetim çalışmaları yardımıyla destek sağlayacaktır. Bu öneri oluşturma sistemi de aynı hastalarda olduğu gibi hastanın bulunduğu her aşamada aktif çalışabilir durumdadır.

Uzmanların, hasta kullanıcılarının tükettikleri öğünleri değerlendirerek yapmış oldukları önerileri hasta kullanıcılarının takip edebiliyor olmasıdır. [Öneriler →Yapay Zeka Teknikleri Kullanılarak Hastalara ve Doktorlara(karar desteği konusunda) verilecek öneriler diye 2 ayrı başlıkta incelenebilir. KARAR DESTEK AĞAÇLARI VE PROFİL BENZETİM ÇALIŞMALARI YAPILACAK (Benzer profildeki kullanıcıların benzer hedeflerine ulaşıp ulaşamadıklarına göre tespit.). Öneriler her aşamada oluşturulabilir. İlk kayıt aşamasında veya alarm dönemlerinde gibi. Kullanıcı tıklayarak da öneri alabilir.]

13 - Hasta ve Uzman Eşleştirmesi

Hasta sisteme kayıt sürecini başarıyla tamamladıktan sonra, sistem içerisinde analiz için kullanılacak verilerin girişini de sağlamalıdır. Bu aşamadan sonra hasta, kendi seçimiyle veya sistemin otomatik ataması sonucu bir uzmanla ilişkilendirilir. İlgili uzman, Food-Friend projesindeki (makine öğrenmesi metotlarının aktifliği haricinde) süreçlerin işlemesinde, analizlerin oluşmasında ve önerilerin hastaya iletilmesinde görevli tek kişi olacaktır.

13 - Ajanda

Hasta kullanıcıları, uzmanlardan almış oldukları öneri doğrultusunda veya bu öneriler dışında kendilerine haftalık/aylık periyotlarda yemek listesi çıkarabilirler. Bu liste saatlik bazda tutulur ve hatırlatma mail/sms/bildirim'leri kendilerine iletilir. Hastanın ajandasında kaydettiği takvimde kaçırdığı değişiklikler de sistemde kaydedilir ve uzmanın önerisinde bu bilgiler kullanılabilir hale getirilerek raporlaştırılır.

14 - Amaç Bilgileri

Sistem her kullanıcı tipi için ayrı ayrı amaç bilgileri tutmaktadır. Bu amaçlar hastalar için ve sağlık personelleri için ayrı ayrı kaydedilir. Hastanın amaç oluşturması, güncellemesi sağlanır. Bu amaç doğrultusunda sistem, kullanıcının amacına ne düzeyde yakınlık sağladığını tespit edip buna yönelik öneri oluşturma senaryolarını güçlendirir. Sağlık personelleri de aynı hasta kullanıcısı gibi sistem içerisinde hasta kullanıcılarına yönelik amaçlar oluşturur. Amaç ve hedef bilgileri doğrultusunda veri analizleri ve kullanıcılara geri bildirimler yapılmaktadır.

[AMAÇ(GOAL) BİLGİLERİNİN SİSTEME HASTA VE SAĞLIKÇI GİRİLEBİLİYOR OLMASI. 2020-1 DÖNEM RAPORU İP2]

[AKTİVİTE KISITLAMALARININ OLUP OLMADIĞI DA BİR YERLERDE KULLANICIDAN ALINMALIDIR.]

Food Friend Functional & Non-Functional Requirements

Functional Requirements:

KKY1. Kullanıcı, Kişisel Verileri Koruma Kanunu'nu kabul eder.

KKY2. Kullanıcı, yazılım kullanım koşullarını kabul eder.

KKY3. Kullanıcı kişisel bilgilerini sisteme girerek üye olur.

KKY4. Kullanıcı, bilgi anketlerini doldurur.

KKY5. Kullanıcı, sisteme kayıtlı bir sağlık personeline kendi verilerini takip etmesi için izin verir.

KKY6. Kullanıcı, kendi verilerini görebilecek kişileri seçebilir, yetkilendirebilir.

KKY7. Kullanıcı, sisteme Single-Sign-On özellikli sistemlerde tanımlı kullanıcı yetkilendirmesi ile giriş yapar.

KKY8. Kullanıcı, sağlık personeli ise sistem yöneticisi tarafından onaylanmak zorundadır.

KKY9. Tüm kullanıcılar, ilk kayıtta sms/email doğrulaması yapar.

Non-Functional Requirements:

1 requirements 1'den fazla use-case'de sağlanabilir veya tam tersi. 1 requirements'ın yarısı bir use-case'de diğer yarısı diğer use-case'de sağlanıyor olabilir. Use-case isimlendirmeleri mümkün olduğunca kısa olmalıdır. Her use-case'e bir numara ve title verip requirements'ların tamamının karşılanması gerekmektedir. Use-case diagramlarda user'larını inherit edebiliriz.